ความสัมพันธ์ระหว่างลักษณะทางสัณฐานวิทยา องค์ประกอบทางเคมี และสารต้านออกซิเดชันของข้าวก่ำจังหวัดน่าน
กวินทิพย์ พรมแดง คัศฤญา เตปินตา บรรจง อูปแก้ว สุภาพร ชุติประพฤทธิ์ และ ปิยะนุช รสเครือ
วารสารวิทยาศาสตร์เกษตร 48 (3) (พิเศษ): 273-277. (2560)
2560
บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อจำแนกลักษณะและประเมินความสัมพันธ์ของลักษณะทางสัณฐานวิทยา องค์ประกอบทางเคมี และสารต้านออกซิเดชันของข้าวก่ำพื้นบ้านจังหวัดน่าน โดยสำรวจและรวบรวมพันธุ์จาก 6 อำเภอ (อำเภอบ่อเกลือ อำเภอเวียงสา อำเภอภูเพียง อำเภอแม่จริม อำเภอทุ่งช้าง และอำเภอปัว) จำนวน 15 ตัวอย่าง วิเคราะห์ความสัมพันธ์ด้วย Pearson correlation coefficients พบว่า สีเปลือกข้าวก่ำมีความแตกต่างกัน มีการกระจายตัวของลักษณะความยาวเมล็ดทั้งเปลือก ความยาวเมล็ดข้าวสาร ความกว้างเมล็ดทั้งเปลือก และความกว้างเมล็ดข้าวสาร อยู่ในช่วง 0.91-1.14, 0.64-0.76, 0.26-0.43 และ 0.21-0.35 เซนติเมตร ตามลำดับ มีอัตราส่วนความยาวต่อความกว้าง อยู่ในช่วง 1.90-3.40 รูปร่างเมล็ดมีทั้งลักษณะเรียว ปานกลาง และป้อม นอกจากนี้มีปริมาณโปรตีน เถ้า ไขมัน เส้นใยหยาบ คาร์โบไฮเดรต และแอไมโลส ร้อยละ 8.02-10.69, 0.90-1.56, 2.59-3.90, 0.87-1.76, 70.88-76.04 และ 2.35-11.32 โดยน้ำหนักแห้ง ตามลำดับ มีปริมาณกรดฟีนอลิก 1,669-6,372 ไมโครกรัมของกรดแกลลิกต่อกรัมแป้ง, ปริมาณแอนโธไซยานินทั้งหมด 218-840 ไมโครกรัมต่อกรัมแป้ง และประสิทธิภาพการต้านอนุมูลอิสระ 48.3-74.1 กรัมแป้ง/กรัม DPPH โดยข้าวก่ำจากอำเภอบ่อเกลือมีปริมาณกรดฟีนอลิก ปริมาณแอนโธไซยานินทั้งหมด และประสิทธิภาพการต้านอนุมูลอิสระมากที่สุด เมื่อประเมินความสัมพันธ์ข้าวก่ำที่มีลักษณะความกว้างเมล็ดทั้งเปลือกและความกว้างเมล็ดสูงมีแนวโน้มพบปริมาณแอไมโลสต่ำ (p≤0.05) แต่มีปริมาณกรดฟีนอลิกและประสิทธิภาพการต้านอนุมูลอิสระสูง (p≤0.01) นอกจากนี้ข้าวก่ำที่มีลักษณะเมล็ดสั้นป้อมมีแนวโน้มพบปริมาณกรดฟีนอลิกสูง แต่มีปริมาณเถ้าต่ำ (p≤0.01) ดังนั้นข้อมูลที่ได้จากการศึกษานี้สามารถใช้เป็นประโยชน์ในการคัดเลือกและปรับปรุงพันธุ์ข้าวก่ำ รวมทั้งสามารถใช้เป็นข้อมูลเพื่อเชิงพาณิชย์ได้ต่อไป