หนังสือ ผักและผลไม้สดตัดแต่งพร้อมบริโภค ISBN 978-616-620-052-2 จำนวน 310 หน้า

ผู้เรียบเรียง
ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร. นิธิยา รัตนาปนนท์
ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร. ดนัย บุณยเกียรติ
รองศาสตราจารย์ ดร. อุษาวดี ชนสุต

สารบัญ

• บทที่ 1 บทนำ
• บทที่ 2 คุณภาพและความปลอดภัยของผักและผลไม้สดตัดแต่งพร้อมบริโภค
• บทที่ 3 ชีวเคมีและสรีรวิทยาของผักและผลไม้สดตัดแต่งพร้อมบริโภค
• บทที่ 4 ปฏิกิริยาทางชีวเคมีและกิจกรรมของเอนไซม์
• บทที่ 5 จุลินทรีย์ที่ปนเปื้อนบนผักและผลไม้สดตัดแต่งพร้อมบริโภค
• บทที่ 6 สารเคลือบผิวสำหรับผักและผลไม้สดตัดแต่งพร้อมบริโภค
• บทที่ 7 บรรจุภัณฑ์สำหรับผักและผลไม้สดตัดแต่งพร้อมบริโภค
• บทที่ 8 การเก็บรักษาผักและผลไม้สดตัดแต่งพร้อมบริโภคโดยวิธีการดัดแปลบรรยากาศและการควบคุมบรรยากาศ
• บทที่ 9 เทคโนโลยีเฮอร์เดิลเพื่อยืดอายุการเก็บรักษาผักและผลไม้สดตัดแต่งพร้อมบริโภค
• บทที่ 10 เทคนิคการทำวิจัยผลไม้สดตัดแต่งพร้อมบริโภค
• บทที่ 11 กระบวนการผลิตผักและผลไม้สดตัดแต่งพร้อมบริโภคระดับอุตสาหกรรมขนาดเล็ก
• บทที่ 12 ผักกาดหอมสดตัดแต่งพร้อมบริโภค
• บทที่ 13 พริกหวานสดตัดแต่งพร้อมบริโภค
• บทที่ 14 ขนุนตัดแต่งพร้อมบริโภค
• บทที่ 15 เนื้อลำไยสดพร้อมบริโภค

The post ผักและผลไม้สดตัดแต่งพร้อมบริโภค appeared first on ศูนย์นวัตกรรมเทคโนโลยีหลังการเก็บเกี่ยว.

ศูนย์นวัตกรรมเทคโนโลยีหลังการเก็บเกี่ยว ร่วมจัดนิทรรศการแสดงผลงานของศูนย์ฯ ในงาน “มหกรรมส่งเสริมการใช้ประโยชน์จากองค์ความรู้ วิจัย และนวัตกรรม (อววน.) เพื่อขับเคลื่อนเศรษฐกิจไทยอย่างยั่งยืนด้วยพลังสหวิทยาการ” หรือ “อว.แฟร์ 2025 : SCI POWER FOR FUTURE THAILAND” โดยในปีนี้จัดขึ้นภายใต้แนวคิด “Creators of Tomorrow : คิดสร้างสรรค์ Kids คิดสร้างอนาคต” ระหว่างวันที่ 9 – 17 สิงหาคม 2568 ณ ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์

The post ร่วมงาน “อว.แฟร์ 2025 : SCI POWER FOR FUTURE THAILAND” ระหว่างวันที่ 9 – 17 สิงหาคม 2568 appeared first on ศูนย์นวัตกรรมเทคโนโลยีหลังการเก็บเกี่ยว.

ศูนย์นวัตกรรมเทคโนโลยีหลังการเก็บเกี่ยว : หน่วยงานร่วม ศูนย์วิจัยเทคโนโลยีหลังการเก็บเกี่ยว มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ จัดฝึกอบรมเรื่อง การจัดการระบบสายโซ่ความเย็นในผลิตผลสด เมื่อวันที่ 8 สิงหาคม 2568 ณ ห้องประชุมศูนย์วิจัยเทคโนโลยีหลังการเก็บเกี่ยว ซึ่งมีการบรรยายในหัวข้อต่าง ๆ เช่น

• ความสำคัญของสายโซ่ความเย็น (cold chain) ต่อคุณภาพ อายุการเก็บรักษาผลิตผลทางการเกษตรและผลิตภัณฑ์อาหารเทคโนโลยีการจัดการกับผลิตผลเกษตรใน
• การจัดการระบบสายโซ่ความเย็น และ Logistic สำหรับเกษตรกร ผู้ประกอบการรายย่อย ผู้ประกอบการห้องเย็น ผู้ค้าปลีก และ Modern trade
• เทคโนโลยีและนวัตกรรมที่เกี่ยวกับ cold chain และ logistic สำหรับสินค้าเกษตรไทยสู่ตลาดจีน
• ส่งเสริมกระบวนการผลิต ลดการสูญเสีย และใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า (SDG12)

โดยมีอาจารย์ นักศึกษา เกษตรกร และผู้ประกอบการ รวมทั้งเจ้าหน้าที่จากภาครัฐและเอกชน เข้าร่วมฝึกอบรมประมาณ 30 คน

The post ฝึกอบรมเรื่อง “การจัดการระบบสายโซ่ความเย็นในผลิตผลสด” เมื่อวันที่ 8 สิงหาคม 2568 appeared first on ศูนย์นวัตกรรมเทคโนโลยีหลังการเก็บเกี่ยว.

ศูนย์นวัตกรรมเทคโนโลยีหลังการเก็บเกี่ยว : หน่วยงานร่วม ศูนย์วิจัยเทคโนโลยีหลังการเก็บเกี่ยว มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ จัดฝึกอบรมเรื่อง การจัดการหลังการเก็บเกี่ยวสำหรับผลิตผลเกษตร และการควบคุมการสูญเสียอาหาร เมื่อวันที่ 7 สิงหาคม 2568 ณ ห้องประชุมศูนย์วิจัยเทคโนโลยีหลังการเก็บเกี่ยว ซึ่งผู้เข้าอบรมได้รับฟังการบรรยายในหัวข้อต่าง ๆ ได้แก่

• สรีรวิทยาของผลิตผลหลังการเก็บเกี่ยวและการสูญเสียในกระบวนการจัดการหลังการเก็บเกี่ยว
• เทคโนโลยีการจัดการกับผลิตผลเกษตรในสภาวการณ์เปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศ
• เทคโนโลยีบรรจุภัณฑ์สำหรับผักและผลไม้
• การจัดการแมลงศัตรูผักและผลไม้หลังการเก็บเกี่ยว เพื่อส่งเสริมกระบวนการผลิตคงคุณภาพ ลดการสูญเสีย สนับสนุนการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่าเพื่อการบริโภคอย่างยั่งยืน (SDG12)

โดยมีอาจารย์ นักศึกษา เกษตรกร และผู้ประกอบการ รวมทั้งเจ้าหน้าที่จากภาครัฐและเอกชน เข้าร่วมอบรม

The post ฝึกอบรมเรื่อง “การจัดการหลังการเก็บเกี่ยวสำหรับผลิตผลเกษตร และการควบคุมการสูญเสียอาหาร” เมื่อวันที่ 7 สิงหาคม 2568 appeared first on ศูนย์นวัตกรรมเทคโนโลยีหลังการเก็บเกี่ยว.

หัวข้อการอบรม

• ความสำคัญของสายโซ่ความเย็น (cold chain) ต่อคุณภาพ อายุการเก็บรักษาผลิตผลทางการเกษตรและผลิตภัณฑ์อาหาร
• การจัดการระบบสายโซ่ความเย็น และ Logistic สำหรับเกษตรกร ผู้ประกอบการรายย่อย ผู้ประกอบการห้องเย็น ผู้ค้าปลีก และ Modern trade
• เทคโนโลยีและนวัตกรรมที่เกี่ยวข้องกับ Cold Chain และ Logistic
• Cold Chain และ Logistic สำหรับสินค้าเกษตรไทยสู่ตลาดจีน

ฟรี…ค่าลงทะเบียน รับจำนวนจำกัดเพียง 15 ท่านเท่านั้น (มีค่ามัดจำลงทะเบียน 500 บาท โดยจะได้รับเงินคืนในวันอบรม) ลงทะเบียนผ่าน QR code หรือ https://forms.gle/2dTCVHXEvyTYRC5R7 ภายในวันที่ 1 สิงหาคม 2568 สอบถามรายละเอียดได้ที่ โทรศัพท์ 053-944031, 063-5365351

The post ขอเชิญเข้าร่วมการอบรม เรื่อง “การจัดการระบบสายโซ่ความเย็นในผลิตผลสด” วันที่ 8 สิงหาคม 2568 appeared first on ศูนย์นวัตกรรมเทคโนโลยีหลังการเก็บเกี่ยว.

หัวข้อการอบรม

• สรีรวิทยาของผลิตผลหลังการเก็บเกี่ยวและการสูญเสียในกระบวนการจัดการหลังการเก็บเกี่ยว
• เทคโนโลยีการจัดการกับผลิตผลเกษตรในสภาวการณ์เปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศ
• เทคโนโลยีบรรจุภัณฑ์สำหรับผักและผลไม้
• การจัดการแมงศัตรูผักและผลไม้หลังการเก็บเกี่ยว

ฟรี…ค่าลงทะเบียน รับจำนวนจำกัดเพียง 15 ท่านเท่านั้น (มีค่ามัดจำลงทะเบียน 500 บาท โดยจะได้รับเงินคืนในวันอบรม) ลงทะเบียนผ่าน QR code หรือ https://forms.gle/3BhEmVApzH7xcT2s7 ภายในวันที่ 1 สิงหาคม 2568 สอบถามรายละเอียดได้ที่ โทรศัพท์ 053-944031, 063-5365351

The post ขอเชิญเข้าร่วมการอบรม เรื่อง “การจัดการหลังการเก็บเกี่ยวสำหรับผลิตผลเกษตรและการควบคุมการสูญเสียอาหาร” วันที่ 7 สิงหาคม 2568 appeared first on ศูนย์นวัตกรรมเทคโนโลยีหลังการเก็บเกี่ยว.

โดย ปาริชาติ เทียนจุมพล และคณะ
มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

ผลผลิตด้านการเกษตรในกลุ่มเมล็ดพืช (grain) ที่มีความสำคัญต่อระบบเศรษฐกิจของประเทศไทย นอกจากข้าวแล้วยังมีข้าวโพดและถั่วเหลือง ซึ่งมีความต้องการใช้ในประเทศในปริมาณที่ค่อนข้างสูง โดยเฉพาะอุตสาหกรรมอาหารและอุตสาหกรรมอาหารสัตว์ และกำลังการผลิตภายในประเทศไม่เพียงพอกับความต้องการใช้ประโยชน์ รวมถึงพืชที่กำลังมาแรงในขณะนี้และมีปริมาณความต้องบริโภคเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องก็คือ กาแฟ และปัญหาสำคัญในการผลิตเมล็ดพืชแต่ละชนิดแตกต่างกันไปตามปัจจัยและเงื่อนไข ซึ่งปัญหาที่สำคัญประการหนึ่ง คือ การควบคุมคุณภาพโดยเฉพาะผลผลิตที่มีปริมาณการผลิตสูงและมีคู่แข่งจำนวนมากทั้งตลาดภายในและต่างประเทศ คือ ข้าว และผลผลิตที่มีมูลค่าสูงและผู้บริโภคให้ความสำคัญกับคุณภาพอย่างมาก คือ กาแฟ

ดังนั้นคณะนักวิจัยของมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ภายใต้การสนับสนุนอย่างต่อเนื่องจาก ศูนย์นวัตกรรมเทคโนโลยีหลังการเก็บเกี่ยว กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ในการศึกษาวิจัยเพื่อนำเทคโนโลยีแบบไม่ทำลาย (non-destructive technology) ด้วยเนียร์อินฟราเรดสเปกโทรสโกปี (near infrared spectroscopy, NIRS) มาใช้ประโยชน์ในด้านการผลิตสินค้าเกษตรของประเทศไทย โดยเฉพาะการตรวจวิเคราะห์คุณภาพ ซึ่งเป็นขั้นตอนที่สำคัญในกระบวนการจัดการหลังการเก็บเกี่ยว เนื่องจากส่งผลต่อคุณภาพผลผลิต ราคาจำหน่าย และต้นทุนการผลิต จึงได้พัฒนาเครื่องต้นแบบการตรวจสอบคุณภาพเมล็ดกาแฟ (Mini-NIR) ประกอบด้วย 4 ส่วนประกอบหลัก คือ

1. แหล่งกำเนิดแสง
2. ชุดวางตัวอย่าง
3. ชุดตรวจวัด
4. ชุดประมวลผล

ควบคุมการทำงานด้วยโปรแกรมคอมพิวเตอร์ สามารถสั่งงานได้อย่างอิสระผ่านจอ LCD แบบ touch screen  ทำงานได้โดยอาศัยหลักการดูดกลืนคลื่นแสงเนียร์อินฟราเรด (near infrared, NIR) ของสารประกอบอินทรีย์ที่พบในเมล็ดกาแฟ โดยจะใช้ข้อมูลการดูดกลืนแสง NIR ของเมล็ดกาแฟ ซึ่งได้จากการนำเมล็ดกาแฟน้ำหนักประมาณ 100 กรัมต่อตัวอย่าง บรรจุลงในบิกเกอร์ แล้วนำไปวางตรงชุดวางตัวอย่างของเครื่อง Mini-NIR แล้ววัดสเปกตรัมเฉพาะในช่วงความยาวคลื่น900-1700 นาโนเมตร แล้วนำข้อมูลสเปกตรัมเข้าสู่ส่วนประมวลเพื่อทำนายคุณภาพที่ต้องการตรวจวัด

ในเบื้องต้น สามารถตรวจวัดความชื้น และการปลอมปนด้วยเมล็ดกาแฟบกพร่องชนิดต่างๆ ได้แก่ เมล็ดแตก เมล็ดที่ถูกแมลงทำลาย และเมล็ดที่มีเชื้อรา ซึ่งช่วยลดการสูญเสียผลผลิตในกระบวนการจัดการหลังการเก็บเกี่ยว ทำงานได้อย่างรวดเร็วภายในระยะเวลา 1 นาทีต่อตัวอย่าง สามารถตรวจสอบคุณภาพด้านต่างๆ ของเมล็ดกาแฟในคราวเดียวกัน ช่วยลดต้นทุนการผลิต ไม่ใช้สารเคมีในการตรวจวิเคราะห์ ไม่เกิดของเสียจึงเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม มีขนาดกะทัดรัด น้ำหนักเบา และเคลื่อนย้ายได้สะดวก

เพื่อช่วยสร้างความเชื่อมั่นในคุณภาพของสินค้าให้กับผู้ผลิตและผู้บริโภค และเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานของเครื่อง Mini-NIR ในการตรวจสอบคุณภาพเมล็ดกาแฟ รวมถึงสามารถนำไปประยุกต์ใช้กับผลิตผลทางการเกษตรในกลุ่มเมล็ดพืชชนิดอื่นได้ และใช้งานได้ง่าย คณะทำงานวิจัยจึงได้พัฒนาโปรแกรมต้นแบบสำหรับควบคุมการทำงานของเครื่องตรวจสอบคุณภาพเมล็ดพืชแบบพกพา มีการทำงานแบ่งออกเป็น 3 ส่วน ทำหน้าที่แตกต่างกัน คือ 1) ส่วนการบันทึกข้อมูลการดูดกลืนแสงเนียร์อินฟราเรด ทำหน้าที่วัดและบันทึกข้อมูลสเปกตรัม ให้อยู่ในรูปแบบไฟล์ .csv และ .dat สำหรับนำไปเข้าสู่ส่วนต่อไป คือ การวิเคราะห์และทำนายค่า ซึ่งในส่วนนี้จะสามารถทำงานได้ทั้งการเตรียมข้อมูล (data pre-processing) ด้วยวิธีทางคณิตศาสตร์ต่างๆ การวิเคราะห์ข้อมูลเบื้องต้น แล้วจึงสร้างโมเดลด้วยวิธีทางเคโมเมทริกซ์ ด้วยวิธี PLS สำหรับใช้ในการทำนาย แล้วจึงนำเข้าสู่ส่วนของการแสดงผลทั้งในรูปแบบกราฟและตาราง ซึ่งขึ้นอยู่กับจำนวนโมเดลและสามารถเพิ่มและลดคุณสมบัติหรือคุณภาพ (constituent) ที่ต้องการแสดงบนหน้าจอได้ ทำให้สามารถทำงานได้อย่างสะดวก รวดเร็ว ประหยัดเวลา และมีประสิทธิภาพ โดยขณะนี้สามารถใช้ในการตรวจสอบความชื้นและการปลอมปนในเมล็ดกาแฟ และระดับการผสม (ปลอมปน) ของข้าวขาวดอกมะลิ 105 ด้วยข้าวขาวทั่วไป และข้าวเหนียว ได้ในงานวิเคราะห์ประจำวัน (routine analysis)

The post โปรแกรมต้นแบบสำหรับควบคุมการทำงานของเครื่องตรวจสอบคุณภาพเมล็ดพืชแบบพกพา appeared first on ศูนย์นวัตกรรมเทคโนโลยีหลังการเก็บเกี่ยว.

เรื่องเต็มงานวิจัย

• การยืดอายุการเก็บรักษาผลขนุนพันธุ์ทองพลอยโดยใช้แอมิโนอีท็อกซีไวนิลไกลซีน

งานวิจัยของศูนย์ฯ

• ผลของ Aminoethoxyvinylglycine ต่อการชะลอการสุกของผลกล้วยน้ำว้า
• ผลของไอระเหยปลดปล่อยในบรรจุภัณฑ์บรรยากาศดัดแปรแอคทีฟที่มีส่วนประกอบของขี้ซีชันไม้จิกต่อการเปลี่ยนสีและปริมาณกรดแอสคอร์บิคของมะเขือเทศสด

นานาสาระ

• โปรแกรมต้นแบบสำหรับควบคุมการทำงานของเครื่องตรวจสอบคุณภาพเมล็ดพืชแบบพกพา
  โดย ดร.ปาริชาติ เทียนจุมพล และคณะ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

ผลงานวิจัยของนักวิจัยในสังกัดของศูนย์ฯ

• การแปรรูปวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตรเป็นเชื้อเพลิงแข็ง ผ่านกระบวนการแก๊สซิฟิเคชันและไพโรไลซิส
  โดย รศ.ดร.กิตติพงษ์ ลาลุน และคณะ มหาวิทยาลัยขอนแก่น

ดาวน์โหลด Postharvest Newsletter ปีที่ 24 ฉบับที่ 2 เมษายน – มิถุนายน 2568

The post Postharvest Newsletter ปีที่ 24 ฉบับที่ 2 เมษายน – มิถุนายน 2568 appeared first on ศูนย์นวัตกรรมเทคโนโลยีหลังการเก็บเกี่ยว.

The post ร่วมเป็นวิทยากรการอบรมเชิงปฏิบัติ “การประยุกต์ใช้เทคโนโลยีการเลี้ยงและแปรรูปไข่ผำ” เมื่อวันที่ 14 มิถุนายน 2568 appeared first on ศูนย์นวัตกรรมเทคโนโลยีหลังการเก็บเกี่ยว.

The post ร่วมเป็นวิทยากรการอบรมเชิงปฏิบัติ “แปรรูปวัสดุเหลือใช้ใบสาบเสือเพื่อยับยั้งเชื้อราด้วยงานวิจัยและนวัตกรรมสู่การผลิตภัณฑ์เสื่อกกเพื่อสร้างมูลค่า” เมื่อวันที่ 6 มิถุนายน 2568 appeared first on ศูนย์นวัตกรรมเทคโนโลยีหลังการเก็บเกี่ยว.